రామాయణం మొత్తం ... ఓ చిన్న పాటలో!

అప్పటికింకా రాముడు లేడు. రావణుడు మాత్రం ఉన్నాడు. ఆ రావణుడు శివుడి ఆత్మలింగం కోసం తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు. శివుడు ఆత్మలింగం ఒక రాక్షసుడి పరమైతే ఎలా? లంకే కైలాసం అయిపోదూ? ఆ సంగతి తెలిసి విష్ణువు రంగంలోకి దిగాడు. శివుడు సతీ సమేతంగా రావణుడి ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. రావణుడు వరం కోరుకునే సమయానికి విష్ణువు తన మాయను అతడిలో ప్రవేశపెట్టాడు. ఇంకేముందీ? ఆత్మలింగం కోరబోయిన రావణుడి కన్ను శివుడి పక్కన ఉన్న పార్వతి మీద పడింది. కళ్లకు మాయ కమ్మేసింది. ‘ఇంత అందంగా ఉన్న అంగన, జంగమదేవర దగ్గరెందుకు? లంకలో ఉండాలి కానీ...’ అనే చింతన కలిగింది.

‘వరం కోరుకో రావణా’ అన్నాడు భోళా శంకరుడు. ‘ఈ పార్వతిని నాతో పంపించు’ అన్నాడు రావణుడు, విష్ణుమాయ మైకంలో.  

భక్తుడి తపస్సు తిరుగులేనిది. అతడి కోరిక కాదనలేనిది.

తెల్లబోయిన పార్వతికి తప్పదని చెప్పి, ఆమెను రావణుడికి అప్పగించి అంతర్ధానమయ్యాడు భక్త సులభుడు. పతి మాటకి, తపతి వరానికి బద్ధురాలై రావణుడి వెంట లంకకు బయల్దేరింది పార్వతి. మధ్యలో నారదుడు కలిశాడు. పార్వతికి ‘ఇదంతా విష్ణు మాయ ప్రభావం’ అని చెప్పాడు. వెంటనే కోపానికి గురైన పార్వతి, ‘ఇప్పుడు నేను అనుభవిస్తున్న వియోగాన్ని ఆ విష్ణువు కూడా అనుభవిస్తాడు’ అంది. అది ఆమె దృష్టిలో శాపం. లోకాలకు మాత్రం వరం. ఆ సంగతిని నారదుడు గ్రహించి పులకరించాడు. భవిష్యత్తును దర్శించాడు. రాబోయే రామావతారం అతడి కళ్లకు గోచరమైంది. ఆ సంగతినే పార్వతికి ఆనందంగా చెబుతూ ఓ అద్భతమైన పాటను అందుకున్నాడు...

అదీ సందర్భం. ‘భూకైలాస్’ సినిమా చూసిన వారికి ఈ సన్నివేశం, అందులో వచ్చే పాట కూడా చిరకాలం గుర్తుండిపోయేవే. ఎన్టీఆర్, ఏఎన్నార్, ఎస్వీఆర్, బి. సరోజ, జమున ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ఎప్పుడో 1958లో వచ్చినా, ఇప్పటికీ పౌరాణిక చిత్రాల ప్రేక్షకులను అలరిస్తూనే ఉంటుంది.

నారదుడు, పార్వతికి రాబోయే రామావతార ఘట్టాలను కళ్లకు కట్టేలా పరవశించిపోతూ పాడే ‘రాముని అవతారం... రవికుల సోముని అవతారం...’ పాట గురించి ఎంత చెప్పినా తక్కువే.

 మొత్తం రామాయణాన్ని క్లుప్తంగా చెప్పాలి. జరగబోయే లోకకళ్యాణాన్ని మనోహరంగా ఆవిష్కరించాలి. ఈ సందర్భాన్ని సీనియర్ సముద్రాల కలం అజరామరం చేసింది. మొత్తం ఏడు నిమిషాల ఈ పాట ఘంటసాల గళంలో మరింత అద్భుతంగా అమరింది. సంగీత దర్శకులు ఆర్. సుదర్వన్, ఆర్. గోవర్ధన్ స్వరకల్పనలో రాగరంజింతం అయింది.

...............
రాముని అవతారం

చిత్రం :  భూకైలాస్ (1958)
సంగీతం :   ఆర్. సుదర్శన్, ఆర్. గోవర్ధన్
గీతరచయిత :  సముద్రాల (సీనియర్)
నేపధ్య గానం :  ఘంటసాల

 

సాకీ :  

ద్వారపాలుర మరల దరిదీయు కృపయో...
ధరలోన ధర్మము నెలకొల్పు నెపమో...
రాముని అవతారం...

రవికులసోముని అవతారం....

పల్లవి :

రాముని అవతారం ...రవికులసోముని అవతారం
రాముని అవతారం ...రవికులసోముని అవతారం
సుజనజనావన ధర్మాధారం... దుర్జనహృదయవిదారం ...
రాముని అవతారం

చరణం 1:

దాశరథిగ శ్రీకాంతుడు వెలయూ...

కౌసల్యాసతి తపము ఫలించూ
జన్మింతురు సహజాతులు మువ్వురు...
జన్మింతురు సహజాతులు మువ్వురు...

లక్ష్మణ.. శత్రుఘ్న.. భరతా
రాముని అవతారం ...రవికులసోముని అవతారం

చరణం 2:

చదువులునేరుచు మిషచేత...

చాపముదాలిచి చేతా
విశ్వామిత్రుని వెనువెంట ...

యాగముకావగ చనునంట
అంతము చేయునహల్యకు శాపము ...

అంతము చేయునహల్యకు శాపము
వొసగును సుందర రూపం ...
రాముని అవతారం...రవికులసోముని అవతారం

ధనువో జనకుని మనసున భయమో...

ధారుణి కన్యాసంశయమో
దనుజులు కలగను సుఖగోపురమో...
దనుజులు కలగను సుఖగోపురమో...

విరిగెను మిథిలానగరమునా
రాముని అవతారం రవికులసోముని అవతారం

కపట నాటకుని పట్టాభిషేకం...

కలుగును తాత్కాలిక శోకం
భీకర కానన వాసారంభం ...

లోకోద్ధరణకు ప్రారంభం 

 

భరతుని కోరికతీరుచుకోసం ...

పాదుకలొసగే ప్రేమావేశం
భరతుని కోరికతీరుచుకోసం ...

పాదుకలొసగే ప్రేమావేశం
నరజాతికి నవ నవసంతోషం ...

గురుజనసేవకు ఆదేశం
రాముని అవతారం రవికులసోముని అవతారం

చరణం 3: 

అదిగో చూడుము బంగరు జింకా...

అదిగో చూడుము బంగరు జింకా...
మన్నైకనునయ్యో లంకా...

హరనయనాగ్ని పరాంగన వంకా...
అరిగిన మరణమె నీకింకా...

రమ్ము రమ్ము హే భాగవతోత్తమ ...

వానరకుల పుంగవ హనుమా
రమ్ము రమ్ము హే భాగవతోత్తమ...

వానరకుల పుంగవ హనుమా
ముద్రిక కాదిది భువన నిదానం...

ముద్రిక కాదిది భువన నిదానం..
జీవన్ముక్తికి సోపానం... జీవన్ముక్తికి సోపానం

రామ రామ జయ రామ రామ జయ రామ రామ రఘుకులశోమా...
సీతాశోక వినాశనకారి... లంకావైభవ సంహారి

అయ్యో రావణ భక్తాగ్రేసర అమరంబౌనిక నీ చరిత...
సమయును పరసతిపై మమకారం...

వెలయును ధర్మవిచారం
రాముని అవతారం... రవికులసోముని అవతారం
రాముని అవతారం... రవికులసోముని అవతారం

పాట గురించి నాలుగు మాటలు...

ఆద్యంతం అద్భుతంగా సాగే ఈ పాట సాహిత్యం గురించి చెప్పడానికి స్థాయి సరిపోకపోయినా, ఓ మంచి పాట అభిమానిగా నాలుగు మాటలు చెప్పుకుందాం.

"రాముని అవతారం రవి కుల సోముని అవతారం" అంటే సూర్య వంశానికి రాముడు చంద్రుని వంటి వాడట. అలా రామచంద్రుడు నామాన్ని సార్థకం చేశారు సముద్రాల.
"దాశరధి గా శ్రీ కాంతుడు వెలయు
కౌసల్యాసతి సతి తపము ఫలించు
జన్మింతురు సహా జాతులు మువ్వురు"...
మూడు ముక్కల్లో ఎన్ని విషయాలో. రాముడి తల్లిదండ్రుల ప్రస్తావన వచ్చేసింది. విష్ణువు సహవాసులైన శేషుడు, సుదర్శనం, శంఖం అంశలతో లక్ష్మణ, శత్రుఘ్న, భరతులు పుట్టారని చెప్పడానికి ‘సహాజాతులు’ అనే పదప్రయోగం ఎంత గొప్పగా ఉంటుందో.
"చదువులు నేరుచు మిష చేత
చాపం దాలిచి చేత
విశ్వామిత్రుని వెనువెంట
యాగం కావగ చనునంట"...
స్వయానా విష్ణువు చదువులు నేర్చుకోవాలా? కేవలం ఆ మిష చేత విల్లు ధరించాడంతే... అని చెప్పడం... వెనువెంట, చనునంట అనడంలో రాబోయే కథను చెబుతున్న భావన కలిగించడం... సముద్రాలకే కదా చెల్లుతుంది?
ఇక సీతా స్వయంవర ఘట్టం...
‘‘ధనువో, జనకుని మనమున భయమో, ధారుణి కన్యా సంశయమో… దనుజులు కలగను సుఖ గోపురమో...

విరిగెను మిథిలా నగరమున…’

ఆహా... రాముడు విరిచింది ధనువొక్కటే కాదట... జనకుడి భయం, సీత సంశయం, రాక్షసులు కలలు... అన్నీ ఒకేసారి ‘ఫెల్లు’మన్నాయన్నమాట.

అక్కడి నుంచి అరణ్య వాస దృశ్యం...
"అదిగో చూడుము బంగరు జింక

మన్నై చనునయ్యో లంక

హరనయనాగ్ని పరాంగన వంక

అడిగిన మరణమే నీ కింక "
శివుడి కంటిలో అగ్నివంటిదట పరస్త్రీ అంటే... ‘హర నయనాగ్ని పరాంగన..’ ప్రయోగం చక్కగా అమరింది. జింక, లంక, వంక, ఇంక... అంత్య ప్రాసలతో అల్పంలో అనల్ప అర్థాలతో ఆవిష్కరణ.
సీతాపహరణం తర్వాత హనుమంతుడే కదా వస్తాడు? అందుకే మరి...
"రమ్ము రమ్ము హే భాగవతోత్తమ

వానర కుల పుంగవ హనుమా

ముద్రిక కాదిది భువన నిదానం

జీవన్ముక్తికి సోపానం"

దేవుడికి దూరమైన జీవుడికి ముద్రిక చేర్చడమంటే జీవన్ముక్తికి సోపానం వేయడమే కదా?

"రామరామ జయ రామ రామ
జయ రామరామ రఘుకుల సోమా
సీతాశోక వినాశనకారి

లంకా వైభవ సంహారి"
ఈ నాలుగు పంక్తుల్లో... రామ నామ వైభవం, లంక నాశనం, రావణ సంహారం, భక్త జన శోక వినాశనం... ఇన్ని తాత్పర్యాలను   "సముద్రాల" వారి లఘు రామాయణం ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇంకేం చెప్పగలం ఈ పాట గురించి... విని పరవశించడం తప్ప.

 

కర్తవ్యాన్ని బోధించే పాట

చేయాలనుకున్న మంచి పనిని ఎన్ని అవాంతరాలు ఎదురైనా చేసుకుంటూ పోవాలని చెప్పే పాట ఇది. తేలికైన మాటల్లోనే మంచి స్ఫూర్తినిస్తుంది. అదే... ‘తెనాలి రామకృష్ణ’ (1956) సినిమాలో ‘చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా... వేసేయి పాగా ఈ కోటలో...’ పాట. రాసింది సముద్రాల సీనియర్. సంగీతం ఎం.ఎస్. విశ్వనాథన్. గానం ఘంటసాల.

 

1956లో విడుదలైన 'తెనాలి రామకృష్ణ'

పల్లవి: 

చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా వేసేయ్యి పాగా ఆ ఆ ఆ ఈ కోటలో.. 
చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా వేసేయ్యి పాగా ఈ కోటలో.. 
చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా వేసేయ్యి పాగా ఈ కోటలో.. 
ఎన్ని కష్టాలు రానీ నష్టాలు గానీ.. నీ మాట దక్కించుకో బాబయ 
ఎన్ని కష్టాలు రానీ నష్టాలు గానీ.. నీ మాట దక్కించుకో బాబయా... 
బాబయ... చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా వేసేయ్యి పాగా ఈ కోటలో.. 

చరణం 1: 

నాటేది ఒక్క మొక్క వేసేది నూరు కొమ్మ... 
కొమ్మ కొమ్మ విరగబూసి వేలాదిగా... 
ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ 
నాటేది ఒక్క మొక్క వేసేది నూరు కొమ్మ... 
కొమ్మ కొమ్మ విరగబూసి వేలాదిగా ... 
ఇక కాయాలి బంగారు కాయలు... భోంచేయ్యాలి మీ పిల్లకాయలు 
కాయాలి బంగారు కాయలు... భోంచేయ్యాలి మీ పిల్లకాయలు 
చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా ...వేసేయ్యి పాగా ఈ కోటలో 

చరణం 2: 

రహదారి వెంట మొక్కనాటి పెంచరా 
కలవాడు లేనివాడు నిన్ను తలచురా 
రహదారి వెంట మొక్కనాటి పెంచరా 
కలవాడు లేనివాడు నిన్ను తలచురా 

భువిని తరతరాల నీదు పేరు నిలుచురా 
పనిచేయువాడే ఫలములారగింతురా 

చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా... వేసేయ్యి పాగా ఈ కోటలో 
ఎన్ని కష్టాలు రానీ నష్టాలు గానీ... నీ మాట దక్కించుకో బాబయా 
బాబయా చేసేది ఏమిటో చేసెయ్యి సూటిగా... వేసేయ్యి పాగా ఈ కోటలో

 ఆయన కలం అలాంటిది...

సులువుగా సూటిగా తేలిగ్గా ఉండేలా రాయడమే అసలు సిసలైన ప్రతిభ అనిపిస్తుంది. ఈ పాట అలాంటిదే. సుముద్రాల సీనియర్ గా ప్రసిద్ధడైన సముద్రాల రాఘవాచార్య ప్రతిభ కూడా అదే. ఆయన గురించి ఒక వ్యాసం కాదు, ఒక పుస్తకమే రాయవచ్చు. ఇంకా మాట్లాడితే ఓ పరిశోధన గ్రంథమే రాయవచ్చు. అంతటి ప్రతిభావంతుడు సముద్రాల సీనియర్. రచయిత, నిర్మాత, దర్శకుడు, నేపథ్యగాయకుడిగా ఈయన తెలుగు సినీ రంగాన్ని ఓ వెలుగు వెలిగించారు. పి.వి.దాసు నిర్మించిన ‘శశిరేఖా పరిణయం’ సినిమాకు కొన్ని సన్నివేశాలు రాయడంతో సినీ రంగంలోకి ప్రవేశించిన సముద్రాల, వందకు పైగా సినిమాలకు స్ర్కిప్టు అందించారు.  ఆయన రాసిన మాటయినా, పాటయినా మనసులో హత్తుకుపోతుంది.

 కొందరిలో వ్యక్తమయ్యే ప్రతిభ వాళ్లనే కాదు, వాళ్లు ప్రవేశించిన రంగాన్ని కూడా ఉన్నత శిఖరాలకు చేరుస్తుంది. అంతటి ప్రతిభావంతుడయిన సముద్రాల జీవితం (1902-1968), తెలుగు వెండితెరపై వెన్నెల సంతకం చేసింది. కృష్ణా జిల్లా పెదపులివర్రులో పుట్టిన సముద్రాల, తొమ్మిదేళ్లకే కవితలు రాశాడు. స్కూలు ఫైనల్ తర్వాత సాహిత్య అధ్యయనం, అవధాన ప్రక్రియపై సాధన చేసిన తెలుగు భాషా ప్రవీణ ఆయన. పదహారేళ్లకే పెళ్లి. ఇద్దరు కుమారులు, ఒక కుమార్తె. స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో దేశభక్తి గీతాలు, కవితలతో ముద్ర. అప్పట్లోనే జైలుకి కూడా వెళ్లిన సమరశీలి. పూర్వీకుల ఆస్తులను దేశం కోసం ఇచ్చేసిన త్యాగశీలి. కొన్నాళ్లు రేపల్లెలో ఉపాధ్యాయ వృత్తి. కవిత్వం, నాటకాలు, రచనలు ప్రవృత్తి.

అవధానిగా సాహిత్య లోకానికి పరిచయమైన సముద్రాల... గూడవల్లి రామబ్రహ్మం ప్రోత్సాహంతో సినీరంగంలో అడుగుపెట్టారు. ‘కనకతార (1937)’తో రచయితగా పరిచయమై వాహినీవారి దృష్టిలో పడ్డారు. వందేమాతరం, సుమంగళి, దేవత, భక్తపోతన చిత్రాలకు పనిచేసి, ‘స్టార్ రైటర్’గా 40వ దశకాన్ని ఏలారు. మరో రెండు దశాబ్దాల పాటు సినీకవిగా కొనసాగారు. మూడు చిత్రాలకు దర్శకత్వం కూడా వహించారు. సినిమాల్లో వ్యవహార భాషను ప్రవేశపెట్టడం, పద్యాలలో రాగాలాపనను నియంత్రించడం... సముద్రాల తీసుకొన్న సాహసోపేత నిర్ణయాలు. పౌరాణిక భక్తి గీతాలకు ఒక ఒరవడిని తీర్చారు. దేవదాసు, విప్రనారాయణ, అనార్కలి, సీతారామ కళ్యాణం, లవకుశ మొదలగు చిత్రాల్లో సుమారు వెయ్యి పాటలను రాశారు.

 

ఉరితాడు నుంచి... ఐఏఎస్ దాకా...

ఒక్క క్షణం గడిస్తే... ఆమె మెడకు ఉరిపడేదే!

కానీ ఆ ఒక్క క్షణంలోనే ఆమె జీవితం మలుపు తిరిగింది...

ఫ్యాన్ కు చీర బిగించి, దాన్ని మెడకు చుట్టుకుంటూ కిటికీలోంచి బయటకి యాధాలాపంగా చూసింది...

అక్కడ అత్తగారు కనిపించింది... తన ప్రయత్నాన్ని గమనిస్తూ కూడా ఏమీ ఆపే ప్రయత్నం లేకుండా చూస్తోందావిడ నిస్తేజంగా... నిర్లిప్తంగా!

‘ఛీ... ఇలాంటి వాళ్ల గురించి నేనెందుకు చావాలి?’... అనుకుంది.

ఆ ఆలోచనే ఆమెకు మార్గం చూపించింది....

ఇద్దరు పసి పిల్లలను తీసుకుని, చేతిలో  2000 రూపాయలతో అత్తింటి నుంచి అడుగు బయటకు వేసింది...

ఆ అడుగు... ఆమె ఐఏఎస్ అధికారి కావడానికి తొలి అడుగైంది...

ఆమె సవితా ప్రధాన్.

ప్రస్తుతం... మధ్యప్రదేశ్‌ లోని గ్వాలియర్‌, చంబల్‌కు అర్బన్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌ జాయింట్‌ డైరెక్టర్‌ హోదాతో ఉన్న ఐఏఎస్ ఆఫీసర్.

అంతకాదు... నేటి తరం అమ్మాయిలకు ధైర్యాన్నిచ్చేలా ‘హిమ్మత్‌వాలీ లడ్కియా’ పేరుతో వీడియోలు చేస్తున్న యూట్యూబర్ కూడా.

ఆమె కథ... స్ఫూర్తిదాయకం...

కష్టాల్లో క్రుంగిపోకూడదని చెప్పే దిక్సూచి!

పట్టుదలతో ముందుకు సాగాలని చెప్పే దివిటీ!

అందుకే మొదటి నుంచీ తెలుసుకుందాం...

మధ్యప్రదేశ్‌లోని మండీ అనే ఓ మారుమూల గ్రామంలో నిరుపేద ఆదివాసీ కుటుంబంలో పుట్టింది సవితా ప్రధాన్. ఏడుగురు సంతానంలో మూడో అమ్మాయి. బీడీ ఆకులు ఏరుతూ, కూలి పనులు చేసుకుంటూ పొట్టపోషించుకునే కుటుంబం వాళ్లది. చదివించాలని లేకపోయినా... స్కాలర్‌షిప్ కోసం, బడిలో ఓ పూట ఇచ్చే జావ కోసం, జత యూనిఫాం కోసం బడిలో చేర్చారు. శ్రద్ధగా చదువుకుంది. ఆ గ్రామంలో పదో తరగతి చదువుకున్న తొలి అమ్మాయి ఆమే. అమ్మానాన్నా ఆనందించారు. ఆ తర్వాతి చదువుకోసం పట్నంలో చేర్చారు. కానీ బస్ ఛార్జీల కోసం రెండు రూపాయలు కూడా లేని పేదరికం వాళ్లది. అందుకనే రోజూ పట్నానికి నడుచుకుంటూ వెళ్లి చదువుకునేది. ఆ చదువు పూర్తి కాకుండానే పెళ్లి సంబంధం వచ్చింది. ‘పెళ్లయ్యాక చదువుకోవచ్చులే’ అన్నారు తల్లిదండ్రులు. పదహారేళ్లకే పెళ్లి చేసేశారు. పెద్దింటి సంబంధమే... కానీ వాళ్ల బుద్ధులే చిన్నవి. చదివిస్తామని హామీ ఇచ్చిన వాళ్లు పెళ్లి తర్వాత ఆ సంగతే ఎత్తలేదు. భర్త పదకొండేళ్ల పెద్దవాడు. దురుసుతనమే మగతనం అనుకునేవాడు. వాళ్లకి కావలసింది కోడలు కాదు, ఓ పనమ్మాయి. సవాలక్ష ఆంక్షలు. అందరూ తిన్న తర్వాతే తినాలి. ఒకవేళ ఏమీ మిగలకపోతే మళ్లీ వండకోకూడదు. నలుగురిలోకి రాకూడదు. తలమీద చెంగు తీయకూడదు. నవ్వకూడదు. టీవీ చూడకూడదు. ఏ కాస్త తేడా వచ్చినా రక్తం కారేలా కొట్టేవాడు భర్త. రోజూ దెబ్బలే. తిట్లే. అలాంటి అత్తింట్లో నవ్వడమే మర్చిపోయింది సవిత. అమ్మావాళ్లకి చెబితే, ‘ఓ బిడ్డ పుడితే అంతా సర్దుకుంటుందిలే’ అన్నారు. గర్భవతి అయినప్పుడు కూడా కడుపునిండా తిండి పెట్టేవారు కారు. ఆకలికి తట్టుకోలేక రొట్టెలు లోపలి దుస్తుల్లో దాచుకుని స్నానాల గదిలో దొంగచాటుగా తినాల్సి వచ్చేది. ఇద్దరు పిల్లలు పుట్టినా ఏ మార్పూ రాలేదు. చివరకి విసుగెత్తి ఉరి పోసుకుని చనిపోవాలనుకుంది. ఆ ప్రయత్నాన్ని కిటికీలోంచి చూస్తూ కూడా వారించని అత్తగారి కాఠిన్యాన్ని గమనించి నిర్ణయం మార్చుకుంది. పిల్లల కోసమైనా బతకాలనుకుంది. ఇద్దరు పిల్లలతో, రెండు వేల రూపాయలతో అత్తింటి గడప దాటింది. ధైర్యంగా ముందడుగు వేసింది. బ్యూటీపార్లర్ లో సహాయకురాలిగా చేరింది. చిన్నపిల్లలకు ట్యూషన్లు చెప్పింది. ఇళ్లల్లో వంటపనులు ఒప్పుకుంది. దొరికిన పనల్లా చేసింది. ఇవన్నీ చేస్తూనే చదువుకుంది. బీఏ పరీక్షలు రాసింది. అక్కడితో ఆగలేదు. పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ లో ఎం.ఏ. కట్టింది. తన బతుకు తను బతుకుతున్నా భర్త ధాష్టీకాలు ఆగలేదు. అడపాదడపా వచ్చి చావబాదేవాడు. ఉన్న డబ్బులు ఊడ్చి పట్టుకుపోయేవాడు. ఓసారి ఎమ్మే పరీక్షల్లో ఊడిపడ్డాడు. కారణం లేకుండా కొట్టాడు. బాల్చీలో మూత్రం పోసి ఆ నీళ్లు గుమ్మరించిపోయాడు. సవిత దృష్టంతా మధ్యాహ్నం పరీక్ష మీదే. గబగబా స్నానం చేసి పరీక్ష రాయడానికి పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్లింది. ఆమె తపన ఫలించింది. ఎమ్మేలో యూనివర్శిటీ ఫస్ట్ వచ్చింది. ఏదైనా చిన్న ఉద్యోగంలో చేరాలని దినపత్రికలు తిరగేస్తుంటే యూపీఎస్సీ నోటిఫికేషన్ కనిపించింది. ‘ఇది నేను సాధించలేనా?’ అనుకుంది. పట్టుదలతో చదివింది. మొదటి ప్రయత్నంలోనే విజయం సాధించింది. చీఫ్ మున్సిపల్ ఆఫీసర్ గా ఎంపికైంది. అప్పటికి ఆమెకు 24 ఏళ్లు. ఆ తర్వాత వివాహబంధం నుంచి బయటపడింది. ఇప్పుడామె ఓ చురుకైన ఐఏఎస్ ఆఫీసర్. రచయిత్రి. గాయని. యూట్యూబర్. హ్యాట్సాఫ్ టు సవితా ప్రధాన్!

 

 

యూపీఐ ఛార్జీలు... ఇవిగో వాస్తవాలు

 

 

మార్కెట్ కి వెళ్లాలంటే జేబులో డబ్బులు వేసుకుని బయల్దేరక్కరలేదిప్పుడు. సెల్ ఫోన్ ఉంటే చాలు. చెల్లింపులన్నీ యూపీఐ ద్వారా డిజిటల్ గా జరిగిపోతున్నాయి. యూపీఐ అంటే యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ అని తెలుసుగా? మరి ఇప్పుడు ఇలాంటి యూపీఐ చెల్లింపులపై ఛార్జీలు పడతాయనే విషయంపై అనేక అపోహలు ఇటు వినియోగదారులలోను, అటు వ్యాపారులలోను ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో అసలు నిజానిజాలేంటో తెలుసుకుందాం.

మీరు ఈ పాటికే ‘ఎమ్ డీ ఆర్’ పదాన్ని వినే ఉంటారు. అంటే ‘మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్’ అని అర్థం. డిజిటల్ చెల్లింపులు స్వీకరించే వ్యాపారులపై ఎమ్‌డీఆర్ ఛార్జీలు పడతాయని, ఆ వ్యాపారులు ఆ భారాన్ని చివరకి వినియోగదారుడి పైనే రుద్దుతారని చాలా మంది భావిస్తున్నారు.  అసలు సంగతేంటో చూద్దాం.

ఎమ్డీఆర్ ను ప్రవేశపెడుతూ ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకున్నమాట వాస్తవమే. ఇది డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో కొన్ని మార్పులను తీసుకురానుంది. దీనికి సంబంధించిన నిబంధనలు ఏమిటో తెలుసుకుందాం.

మీరు ఒక వ్యాపారికి డిజిటల్ గా సొమ్ము చెల్లించారనుకోండి.  ఆ సొమ్ము అతడి బ్యాంకు కాతాకు జమ అవుతుందని తెలుసు కదా? అలాంటి లావాదేవీలను జరుపుతున్నందుకుగాను ఆ వ్యాపారి కాతాను నిర్వహించే బ్యాంకు ఇకపై కొంత ప్రాసెసింగ్ రుసుమును అతడి నుంచి తీసుకుంటుంది. అదే ఎమ్ డీ ఆర్.

ఇంతకీ దీన్ని ఎందుకు ప్రవేశపెట్టారు? డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థ మరింత నిలకడగా ఉండేందుకు, ఇది మరింత మందికి చేరువ కావడానికి ఇది దోహదపడుతుంది.

-   వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిపే చెల్లింపులకు ఇది వర్తించదు. అంటే, మీరు మీ స్నేహితుడికో, కుటుంబ సభ్యులకో డబ్బులు పంపితే ఎవరికీ ఎలాంటి రుసుములూ పడవు. ఆ సొమ్ము ఎంత పెద్దదైనా సరే ఉచితంగా బదిలీ చేసుకోవచ్చు. అంటే ‘పెర్సన్ టు పెర్సన్’ లావాదేవీలన్నీ ఉచితమే.

-   అయితే మీరు ఒక వ్యాపారికి డబ్బులు పంపారనుకోండి. అలాంటి ‘పెర్సన్ టు మర్చంట్’ నగదు బదిలీ రెండు వేల రూపాయలకు మించి ఉంటే ఆ వ్యాపారి నుంచి అతడి బ్యాంకు కొంత రుసుము తీసుకుంటుంది. అదే ‘ఎమ్ డీ ఆర్’ అన్నమాట. అది కూడా కేవలం 0.4 శాతం మాత్రమే. మీకు మాత్రం ఎలాంటి రుసుము పడదు. ఇక్కడ కొన్ని నిబంధనలు ఉన్నాయి. ఒకవేళ ఆ వ్యాపారి ప్రతి నెలా లక్ష రూపాయల లోపు మాత్రమే డిజిటల్ సొమ్మును వినియోగదారుల నుంచి తీసుకుంటున్నాడనుకోండి, అతడి పై ఎమ్డీఆర్ రుసుము పడదు. అంటే చిన్న వ్యాపారులకు పడదన్నమాట. అంతకు మించి లావాదేవీలు స్వీకరించే వ్యాపారి మాత్రమే రెండు వేల రూపాయలకు మించిన నగదు బదిలీలపై 0.4 శాతం నుంచి రుసుమును భరించాల్సి వస్తుంది. అది కూడా రూ. 75 వేల రూపాయల లావాదేవీ లోపు మాత్రమే. అంటే గరిష్టంగా అతడికి పడే రుసుము ప్రతి లావాదేవీకి రూ. 300 మాత్రమే. ఉదాహరణకు మీరు ఒక లక్ష రూపాయల సరుకును     అతడి దగ్గర కొని, డిజిటల్ గా చెల్లించారనుకోండి. ఆ వ్యాపారి 0.4 శాతం లెక్కన రూ. 400 చెల్లించక్కరలేదు. గరిష్ట పరిమతి వల్ల రూ.300 చెల్లిస్తే చాలన్నమాట. ఈ పరిమితి వల్ల యూపీఐ లావాదేవీల్లో దాదాపు 96 శాతం వాటిపై ఎలాంటి ప్రభావం పడదు.  

-   సరే... ఆ మాత్రం రుసుమును మాత్రం వ్యాపారి ఎందుకు భరిస్తాడు, దాన్ని వినియోగదారుడిపైనే రుద్దుతాడు కదా? అనే అనుమానం కలుగుతుంది. కానీ దానికి కూడా ఒక నిబంధన ఉంది. ఏ వ్యాపారి కూడా ఆ రుసుమును ఏ రూపంలోనూ వినియోగదారుడి నుంచి తీసుకోకూడదు. అంటే ఎమ్డీఆర్ వల్ల వినియోగదారుడిపై ఎలాంటి భారమూ ఉండదన్నమాట.

-   అలాగే డిజిటల్ చెల్లింపుల తరహాను బట్టి కూడా కొన్ని నిబంధనలు ఉన్నాయి. అవేంటంటే... యుటిలిటీలు, బీమా, ఇంధనం, టెలికాం, రైల్వేలు, వ్యవసాయ ఉత్పాదకాలు వంటి నిత్యావసర రంగాలలో లావాదేవీలపై ఇంత శాతం అని కాకుండా, ప్రతి లావాదేవీకి కేవలం రూ. 5 మాత్రమే వర్తించేలా నిబంధన ప్రవేశపెట్టారు. ఈ రుసుము కూడా వినియోగదారుడి మీద పడదు. ఈ రంగాల్లో చెల్లింపులు కూడా రెండు వేల రూపాయల లోపు అయితే పూర్తిగా ఉచితం. ఆపై చెల్లింపులకు ఒక లావాదేవీకి రూ. 5 మాత్రమే ఎమ్‌డీఆర్ వర్తిస్తుంది. అంటే ఈ రంగాల్లో చెల్లించే మొత్తం ఎంత పెద్దదైనా కేవలం ఫ్లాట్ ఫీజు 5 రూపాయలు మాత్రమే ఉంటుంది.

పైగా ఇది కూడా ఆ సేవలందించే సంస్థలు లేదా వ్యాపారులు మాత్రమే భరించాల్సి ఉంటుంది.

-    మరి కొన్ని నిజాలు...

·    ఎండీఆర్‌ అంటే పన్ను కాదు. సెస్ లేదా సర్‌చార్జీ కూడా కాదు.

·    ఎండీఆర్‌ నుంచి ఒక్క రూపాయి కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వ ఖజానాకు కానీ, భారత సంఘటిత నిధికి (కన్సాలిడేటెడ్‌ ఫండ్‌) కానీ వెళ్లదు.

·    దీని వల్ల గరిష్ట చిల్లర ధర (ఎంఆర్‌పీ) మారదు.

-   అసలు ఈ ఎమ్‌డీఆర్ విధింపు ఎందుకు?

·    దీర్ఘకాలిక, ఆర్థిక నిలకడ దిశగా దేశీయ యూపీఐ వ్యవస్థ కొనసాగడానికి.

·    సర్వర్లు, చెల్లింపు మౌలిక సదుపాయాలు, సైబర్‌ భద్రత, మోసాల నిరోధం, వినియోగదారు మద్దతు వ్యవస్థకు నిధులు సమకూర్చడానికి.

·    దేశంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలకు సైతం యూపీఐను విస్తరించడానికి.  

·    మరింత మంది పౌరులు, వ్యాపారులను యూపీఐ పరిధిలోకి తేవడానికి.

-   ఇది ఏకపక్ష నిర్ణయం కాదు

·    బ్యాంకులు, ఇతర భాగస్వాములతో యూపీఐ, సేవల సారథ్య కమిటీలో విస్తృత చర్చల తర్వాతనే ఈ చట్రం రూపొందింది.

·    పార్లమెంటు ఆర్థిక స్థాయీ సంఘం (2026 మార్చి) తన 32వ నివేదికలో  యూపీఐ దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక స్థిరత్వ భరోసా దిశగా ఆచరణీయ ఆదాయ సముపార్జన యంత్రాంగం ఏర్పాటుకు పిలుపునిచ్చింది. ఈ చర్చల్లో ప్రతిపక్ష పార్టీల ఎంపీలు కూడా పాలుపంచుకున్నారు.